:دانلود فایل متن کامل پایان نامه در سایت

sabzfile.com

اضطراب اجتماعی

اضطراب اجتماعی یک نوع اختلال بسیار ناتوان کننده‌ای است که می‌تواند بسیاری از جنبه‌های زندگی فرد را مختل کند. در موارد شدید اضطراب اجتماعی می‌تواند کیفیت زندگی فرد را تا حد نازلی کاهش دهد. علائم جسمی که معمولاً همراه اضطراب اجتماعی هستند شامل سرخ شدن، تعریق زیاد، لرزش، تپش قلب، احساس دل آشوب و لکنت زبان می‌شود. در موارد نگرانی و ترس شدید حملات اضطرابی نیز ممکن است اتفاق بیافتد. تشخیص زود هنگام در این اختلال می‌تواند به حداقل شدن علائم و کند شدن پیشرفت آن کمک قابل توجهی کند و از بروز عوارض بعدی نظیر افسردگی شدید جلوگیری نماید. روان گردان برای کاهش ترس، افزایش اعتماد به نفس و عملکرد اجتماعی بهتر استفاده می‌کنند. محققان نیز در مطالعاتی دریافته بودند که افر اد از نظر اجتماعی مضطرب، از سطوح پایین تری از عزت نفس در مقایسه با همتایان از نظر اجتماعی غیر مضطرب برخوردار هستند. در پژوهشی ابراهیم نیا(1387) نشان داد که عزت نفس و اضطراب اجتماعی به طور کلی و مولفه ترس از افراد معتبر از سازه اضطراب اجتماعی وجود داشت. هر مقدار نمره افراد در مقیاس                         عزت نفس و مولفه ارزیابی خود بالاتر می رفت، نمرات آنان در مقیاس اضطراب اجتماعی کاهش می یافت.

2-4-1- هراس اجتماعی چیست؟ هراس اجتماعی (که گاهی اضطراب اجتماعی نیز خوانده می‌شود) به ترس شدید از قرار گرفتن در موقعیت‌های اجتماعی اطلاق می‌شود. افرادی که دچار هراس اجتماعی هستند معمولاً خطر شرمندگی و دستپاچه‌شدن را بیش از اندازه، و در همان حال، توانایی خود برای رویارویی با آن موقعیت را کمتر از حدّ برآورد می‌کنند. بسیاری از افراد در خلال دوران نوجوانی، احساس کمروئی و خجالتی بودن می‌کنند. تمام تغییرات فیزیکی و هیجانی که در این دوره در زندگی ما اتفاق می‌افتد، می‌تواند بر روی                    اعتماد به نفس ما در آینده تأثیرگذار باشد. هراس اجتماعی چیزی به مراتب فراتر از خجالتی بودن طبیعی و یا احساس ناخوشایندی که اغلب مردم گاه و بیگاه دارند است.

2-4-2-  تفاوت ترس و اضطراب: اضطراب واکنش در مقابل خطری نامعلوم درونی و از نظر منشاء همراه با تعارض است. اما ترس واکنش به تهدیدی معلوم خارجی قطعی و از نظر منشاء بدون تعارض است. اضطراب فیزیولوژیکی: بر انگیختگی جنبه فیزیولوژیکی تغییراتی در میزان ضربان قلب فشار خون، تغییر بدن، ترشح بزاق رنگ پوست، اختلالات تنفسی و … همراه است. هنگامی که فردی آنقدر خجالتی باشد که با بعضی افراد خاص یا در برخی موقعیت‌های اجتماعی خاص صحبت نکند، به نوع خاصی از هراس اجتماعی دچار است که به سکوت گزینشی معروف است. این افراد با کسانی که با آن‌ها احساس راحتی کنند و یا در بعضی مکان‌ها آشنا مشکلی در صحبت کردن با دیگران ندارند. امّا در بعضی موقعیت‌ها چنان احساس ناراحتی می‌کنند که ممکن است اصلاً قادر به صحبت کردن نباشند(کیخای[1]، 1390).

2-4-3- عوامل پدید آورنده اضطراب اجتماعی

عوامل زمینه های موثر در شکل گیری اختلال اضطرابی؛ متغیر های ژنتیکی، سابقه خانوادگی، افسردگی به دلیل از دست دادن شغل، بزرگ شدن توسط والدینی که بیماری روانی دارند و شرایط سخت زندگی. برخی افراد با شخصیتی محتاط به دنیا می‌آیند و به طور طبیعی نسبت به موقعیت‌ها جدید حساس هستند و از قرار گرفتن در چنین موقعیت‌هایی خجالت می‌کشند. این امر ممکن است در پیدایش هراس اجتماعی نقش داشته باشد. برخی دیگر ممکن است با توجه به تجربیاتی که در زندگی کسب می‌کنند، شیوه‌ای که دیگران نسبت به آن‌ها واکنش نشان می‌دهند و یا رفتارهایی که در پدر و مادرشان یا دیگران می‌بینند، در طول زندگی شخصیت محتاطی پیدا کنند. اعتماد به نفس کم و فقدان مهارت‌های انطباقی برای مدیریت استرس‌های طبیعی نیز می‌تواند در پیدایش هراس اجتماعی نقش داشته باشد. آدم‌های نگران، کمال‌گرا یا کسانی که به سختی از اشکالات می‌گذرند، احتمال بیشتری دارد که دچار هراس اجتماعی گردند(داگاس[2] ترجمه دکتر اکبری و عابدیان، 1393).

2-4-4- کنار آمدن با اضطراب اجتماعی                                                                      

روان درمانگران می‌توانند به کسانی که دارای هراس اجتماعی هستند کمک کنند تا مهارت‌های انطباقی برای مدیریت اضطراب شان را به دست آورند. این امر شامل درک و تنظیم افکار و باورهایی که باعث اضطراب می‌شوند، آموزش مهارت‌های اجتماعی برای افزایش اعتماد به نفس و جسارت، و سپس به کاربردن تدریجی این مهارت‌ها در وضعیت‌ها و موقعیت‌های واقعی است. یادگیری روش‌های آرامش [3]مانند تنفس و تمرین‌های شل کردن عضلات می‌تواند یکی از عناصر درمان باشد. تمرینات نمایشی(ایفای نقش) نیز می‌تواند مفید باشد. گاهی اوقات صحبت‌هایی که فرد با خودش می‌کند باعث به وجود آمدن اضطراب در او می‌گردد. بنابراین یکی از روش‌های درمان اصلاح آن صحبت‌ها و یادگیری انجام صحبت‌های مثبت‌تر با خود باشد که به تقویت اعتماد به نفس و مهارت‌های انطباقی بیانجامد. نوجوان با راهنمایی روان درمانگر، افکار فعلی خود درباره  موقعیت‌های خاص را اصلاح کند و از نگرانی‌های خود بکاهد.(آسیب شناسی روانی ترجمه شمسی پور، 1392).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   حوزه­های طرحواره­های ناسازگار اولیه

2-4-5- غلبه بر افکار نگران کننده

افکار نگران کننده دارای کیفیت خاصی هستند. آن‌ها معمولاً به شکل سوالی با این مضمون که «چه می‌شود اگر ……. » شروع می‌شوند و بیشتر منفی هستند تا مثبت. مثال‌هایی از این‌گونه افکار چنین است: «چه می‌شود اگر هیچ آشنایی بر سر میز نباشد که کنارش بنشینم؟» و «چه می‌شود اگر در امتحان رد شوم؟». افکار نگران کننده معمولاً بدتر و بدتر می‌شوند تا جایی که فرد نه تنها فقط انتظار چیزهای بد را دارد بلکه در انتظار بدترین چیز ممکن است. هنگامی که فردی با هراس اجتماعی به این فکر می‌کند که معلّم او را برای درس دادن احضار کند، به احتمال زیاد این سوالات از ذهنش می‌گذرد: «چه می‌شود اگر جواب اشتباه بدهم؟» یا «چه می‌شود اگر بچه‌ها به جوابم بخندند؟» و یا افکاری مانند: «من نمی‌توانم جواب دهم. خیلی سخت است. من قاطی خواهم کرد و جواب اشتباه خواهم داد» معمولاً صحبت کردن با خود، باعث بدتر شدن اضطراب می‌گردد و الگوهای اجتنابی فرد را تقویت می‌کند. اصلی‌ترین پیام این افراد «من نمی‌توانم از عهده‌اش برآیم». روان‌درمانگران می‌توانند به افراد کمک کنند تا این افکار را شناسایی نموده و مورد بررسی قرار دهند. برای مثال، دانش‌آموزی که نگران احضار شدن توسط معلم در کلاس است باید بررسی کند که چقدر احتمال دارد که او جواب غلط بدهد. اگر او معتقد گردد که معمولاً جواب درست را می‌داند، در این صورت احتمال این که جواب غلط بدهد بسیار کم می‌شود. سپس روان درمانگر می‌تواند بر روی مهارت‌های انطباقی در مواردی که دانش‌آموز اشتباه می‌کند و چگونگی جایگزین ساختن افکارهای نگران کننده با افکار آرامش‌بخش کار کند. برای مثال، فرد می‌تواند تصوّر کند هنگامی که دوستش به یافتن اعتماد به نفس مجدّد نیاز دارد به او چه می‌گوید و یاد بگیرد که خودش نیز همان گونه فکر کند. یکی از دلائلی که شما آدم نگرانی هستید، این است که ذهن شما عملاً از افکار خصومت آمیز و غمگینی انباشته شده است. برای خنثی کردن این افکار هرجمله ای که در قرآن به ایمان ، شادی و درخشش اشاره شده به ذهن بسپارید و آن را چند باره تکرار کنید، تا وقتی که این ضمیر خلاقّ افکار شما را اشباع کنند(وینست پیل، نورمن ترجمه اسماعیل حسینی، 1386).

2-4-6- دارو درمانی[4] برای درمان اضطراب اجتماعی

در برخی نوجوانان می‌تواند مفید باشد. غالباً داروهایی که به تنظیم عملکرد سروتونین (ماده‌ای شیمیایی در مغز که به ارسال پیام‌های الکتریکی مربوط به خلق و خو کمک می‌کند) تجویز می‌گردد. هر چند دارو درمانی مساله را به طور کامل حل نمی‌کند امّا می‌تواند باعث کاهش اضطراب گردد عامل دیگری که در این مساله موثر است پرهیز مبتلایان از مراجعه به پزشک به علت خود اختلال است. این مسایل احتمال اعتیاد به مواد مخدر، روان گردان و تداخلات خطرناک دارویی را افزایش می‌دهد. تحقیقات نشان داده رفتار درمانیِ شناختی[5] بصورت فردی یا گروهی در درمان اضطراب اجتماعی موثر است. هدف این روش تغییر الگوهای فکری و واکنش های فیزیکی فرد در موقعیت های اضطراب زای اجتماعی است. با وجود اینکه این روش ها امروزه به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد بسیاری از مبتلایان به اضطراب شدید اجتماعی معتقدند این روشها در موارد شدیدتر به تنهایی تاثیرگذار نیست و درمانهای دارویی معمولاً نتایج بهتری به دنبال دارد.(جان پینل، روانشناسی فیزیولوژیک، ترجمه فیروزبخت[6]،1392).

بخشی از داروهای تجویزی را داروهای ضد افسردگی[7]  شامل مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین[8] SSRIs) مانند فلوکستین، پاروکستین و…) علیرغم اینکه  SSRIها عوارض بسیار کمی دارند                      و بسیار امن هستند و به عنوان رده اول درمانی در اضطراب اجتماعی شناخته می‌شوند شواهد بسیاری                       نشان دهنده موثر نبودن این گروه از داروها در موارد شدید دارد. بسیاری از مبتلایان به اضطراب اجتماعی                           نیز داروهای دوپامینرژیک مانند آمفتامین ها را موثرترین داروها در برخورد کوتاه مدت با این اختلال می‌دانند. بنزودیازپین و مهار کننده‌های مونوآمینواکسیداز نیز بسیار موثر گزارش شده‌اند. خطرات احتمالی مهارکننده‌های مونوآمینو اکسیداز این داروها را به عنوان آخرین گزینه در درمان قرار می‌دهد(جان پینل،                                روانشناسی فیزیولوژیک، ترجمه فیروزبخت[9]،1392).

[1] – Keikha, F.

[2] – Dagas

[3] – relaxation

[4] – Medication

[5] – cognitive behavior therapy

[6] – Fyrvzbkht

[7] – antidepressants serotonin reuptake inhibitors

[8] – serotonin

[9] – Fyrvzbkht